Bạn có thể liên tưởng cách thiết lập tokenomics tác động tới dự án giống như cách chính sách tiền tệ tác động tới một quốc gia. Tokenomics tác động trực tiếp đến nền kinh tế của chuỗi. Ngoài ra, chúng còn ảnh hưởng đến tính bảo mật (Security) và phi tập trung (Decentralized) của nền tảng. Bên cạnh đó, vì có yếu tố economics (kinh tế) nên việc trang bị kiến thức về kinh tế vĩ mô ở thế giới tài chính thực tế cũng là một điều cần thiết để đánh giá tokenomic của một dự án.

Ví dụ về Tokenomics là gì ?

Các yếu tố cần xem xét để đánh giá tokenomics của một dự án:

• Tổng cung của crypto/token: vô hạn, giới hạn,…
• Cách thức phân phối: ICO, IDO, IEO,…
• Cách thức phân bổ: thông thường sẽ có một lịch phân bổ trải dài cho các bên (Developers, Insiders, VCs) trước khi tiến hành mở bán công khai (public sale) với phần trăm phân bổ cụ thể.
• Mô hình của crypto/token: lạm phát, giảm phát, chính sách staking, reward, phí giao dịch, cơ chế khoá token,…

Bên cạnh các dự án có tokenomics mở bán public sale “nhỏ giọt” nhằm thiết lập các cuộc chơi tài chính. Một phương thức chi phối mà các dự án thường dùng là chèn các điều khoản có lợi cho nhóm phát triển, các điều khoản này nằm ẩn trong các tập tài liệu dày cộm hoặc trong smart contracts.

Ví dụ: bất kỳ một dự án khởi chạy trên Ethereum đều sẽ tương tác qua smart contract, developers thiết lập smart contracts hoàn toàn có thể đưa các điều khoản khống chế (vô hiệu, đưa vào blacklist,…) một địa chỉ ví nào đó khi được yêu cầu.

Đặc điểm nhận diện nhanh một tokenomics tốt, lâu dài là một tokenomics hướng đến cộng đồng (đúng với bản chất decentralized), ở đó tổng phần trăm phân bổ cho nhóm ngoài public sale không quá 25-30%. Nhà đầu tư có thể nhìn nhận tokenomics như một cuộc tấn công 51% giả lập, nếu các bên như insiders, developers, VCs có hơn 51% lợi ích từ tokenomics, họ có thể bắt tay nhau để chi phối hệ thống. Nhưng cần nhìn rõ, các cá nhân, tổ chức này cũng xứng đáng nhận được một con số phần trăm nhất định để đảm bảo lợi ích khi tham gia phát triển dự án.